یکی از شایعترین اختلالات روانی، وسواس فکری –عملی می باشد .

این وسواس می تواند پیامدهای جدی برای مبتلایان در پی داشته باشد . گفته می شود افرادی که با مشاهده برخی تصاویر دچار نگرانی یا هر عکس العمل ذهنی می شوند ،احتمال ابتلاء به اختلال وسواس فکری –عملی در آنان بالاتر است .

چهارمین اختلال روان شناختی شایع : این اختلال به عنوان یکی از شایعترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روان شناختی، مطرح شده و بعد از فوبیا و سوء مصرف مواد و افسردگی ،چهارمین اختلال روان شناختی شایع است .

وسواس فکری-عملی یک اختلال اضطرابی مزمن است که با اشتغال ذهنی مفرط به نظم و ترتیب و امور جزئی و همچنین کمال همراه است، تا حدی که به از دست دادن انعطاف پذیری، صراحت و کارایی انسان می انجامد.

در اختلال وسواس فکری –عملی افکار وسواس گونه و اضطراب آور و ترس با وسواس عملی همراه می شود . این اختلال منجربه انجام کارهای وسواس گونه می شود که شخص برای کاهش وسواس فکری خود انجام می دهد .

این کردارها تا اندازه ای، غیر ارادی، تکراری و کلیشه ای هستند . زمان نگران شدن درباره ی ابتلاء به اختلال OCD بیشتر ما در زندگی روزانه مان دچار افکار خاص یا تردیدهای وسواس گونه می شویم اما این افکار به عنوان عامل وارسی

های مرتب، باعث اضطراب ما در اثر انجام ندادن آن نمی شود .

برای تشخیص این اختلال ،باید این اختلال موجب رنج و ناراحتی چشمگیر شود و یا در عملکردمان اختلال ایجاد کند .به طور مثال :تمیز کردن جایی که از قبل تمیز بوده با نگرانی شدید از احتمال روشن ماندن شیر گاز در خانه بعد از خارج شدن از منزل،نمونه هایی از علائم این بیماری است ایا با این وجود باید از ابتلاء به این اختلال نگران باشیم ؟

زمانی که یکی از وسواس های فکری یا عملی وقت گیرند یعنی بیش از یک ساعت در روز وقت انسان را میگیرند یا موجب ناراحتی قابل توجه یا اختلال در کارکردهای اجتماعی ،شغلی یا دیگر حوزه های مهم کارکردی در زندگی فرد می شوند .

وسواس عملی چیست؟ به رفتارهای تکراری مانند شستن مداوم دست ،رعایت بیش از حد نظم و ترتیب و وارسی کردن جزئیات یک اتفاق که فرد احساس کند مجبور به اجرای آن ها در پاسخ به یک وسواس فکری است .

این اعمال با هدف پیشگیری یا کاهش اضطراب یا ناراحتی یا جلوگیری از وضعیت های هراس آور انجام می شوند .

وسواس فکری چیست؟ به افکار و تمایلات یا تصورات پایداری که در دوره ای از زندگی به شکل مزاحم و ناخواسته تجزیه و در بیشتر افراد موجب اضطراب یا ناراحتی عمدی می شود وسواس فکری گفت می شود .

در این شرایط فرد تلاش می کند این افکار یا فعالیت های دیگر مانند انجام یک وسواس عملی ،آن را خنثی سازد که هیچ گاه موفق نخواهد شد .

را ههای درمان اختلال وسواس فکری : افراد نمی توانند خودشان به تنهایی بر این اختلال غلبه کنند و باید از متخصص روانشناس بالینی و یا روانپزشک کمک بگیرند .

درمان های موثری برای این اختلال وجود دارد درمان های شناختی –رفتاری و درمان های دارویی از موثرترین این درمان هاست.

تلاش فرد برای دور کردن افکار وسواسی از ذهنش، سبب هجوم بیشتر این افکار می شود ،به همین دلیل افراد باید اجازه دهند این افکار در ذهنشان وجود داشته باشند و این افکار را همانند ابرهای آسمان در نظر بگیرند. یعنی فقط شاهد و ناظر عبور این افکار از آسمان ذهنشان باشند و هیچ تلاشی برای دور کردن این افکار یا پرت کردن حواسشان به خرج ندهند.

همچنین مواجه شدن با عامل وسواس (به طور مثال :این فکر وسواسی را که درب را قفل نکرده ام)و جلوگیری از پاسخ )بطور مثال :بازبینی نکردن قفل درب) منجربه خوگیری می شود و کم کم از شدت وسواس می کاهد ،اما باید توجه داشت که افراد مبتلا نمی توانند به تنهایی از پس وسواسشان برآیند و نیاز به یک متخصص دارند.

منبع :کتاب غلبه بر وسواس . نوشته :لی باءر.ترجمه :مسعود محمدی و همکاران.

تهیه و تنظیم : زینب تقی پور )کارشناس ارشد روان شناسی بالینی

اداره مشاوره و سلامت روان معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی تبریز